FCGS of het Gingivitis-Stomatitis-Pharyngitis complex

Een steeds terugkerende slijmvliesontsteking in de mond bij de kat wordt ook wel Feline Chronic Gingivitis Stomatitis of FCGS genoemd of feline caudale gingivostomatitis.

Leeftijd...

Deze aandoening komt voor op alle leeftijden. Vaak beginnen de problemen al op jonge leeftijd ( jonger dan twee jaar) maar de meeste problemen zie je bij katten van middelbare leeftijd (7-8 jaar). Ook zien we in onze dierenkliniek opvallend veel Maine Coons en oosterse rassen met dit probleem. Siamezen, Oosterse Kortharen en Burmezen hebben opvallend vaak last van deze ziekte.

Wat is FCGS precies?

Het complex bestaat uit 3 ziektes die gezamenlijk of apart kunnen voorkomen:

1. Gingivitis of tandvlees ontsteking

Bij gingivitis is het tandvlees gezwollen, rood en bloedt gemakkelijk. Deze ontsteking verspreidt een onaangename geur waardoor de kat erg uit de bek kan stinken. Als gevolg van de ontsteking kan het tandvlees zich terugtrekken waardoor de tandhals en wortels zichtbaar worden. Wanneer de ontsteking zo uitgebreid is dat ook het onderliggende bot ontstoken raakt is er sprake van paradontitis.

2. Stomatitis of ontsteking van het wangslijmvlies

Als gevolg van tandsteen kan het slijmvlies van de wang ontstoken raken. Dit gebeurt met name ter hoogte van de molairen waar tandsteen het snelst ontstaat. De stomatitis bij het gingivitis - stomatitis - pharyngitis - complex blijft niet bij een kleine lokale ontsteking ter hoogte van een tand. De ontsteking kan zich zich over een groot deel van het slijmvlies van de wang uitbreiden.

3. Pharyngitis of ontsteking achterin de mond

Hierbij raakt het slijmvlies achter in de mondholte ontstoken. Met name het zachte gehemelte en de slijmvliesomslag van boven- naar onderkaak achter in de bek kunnen enorm ontstoken raken. Dit proces is erg pijnlijk voor de kat en ze zullen dan ook vaak stoppen met eten.

Verschil tussen alleen tandsteen met gingivitis en evt parodontitis tov FCGS

Deze hele erge ontsteking van de gehele mondholte wordt ook wel faucitis genoemd. Nu is de benaming echter: Feline Chronic Gingivitis Stomatitis of FCGS

Deze ontsteking is karakteristiek voor het complex en is er vaak de oorzaak van dat een eigenaar met de kat naar een dierenarts gaat: de kat wil namelijk niet meer eten door de pijn.

Diverse katten met fcgs

De symptomen zijn:

 

  • Stinken uit de bek
  • Kwijlen en speekselen
  • Met een scheve kop eten, omdat het pijnlijk is
  • Niet willen eten en vermageren
  • Pijnlijke bek bij open doen
  • Humeurig zijn, wegkruipen of zich verstoppen

Tandsteen werkt het ontstaan van FCGS in de hand

Oorzaken kunnen zijn:

Een kat met gingivitis en calicivirus blaasjes in de bek

FCGS is een multifactoriële ziekte, er is niet 1 oorzaak maar een combinatie van meerdere oorzaken.  Er is een ontsteking door tandplak / tandsteen of forl's. Er is een verminderde weerstand en bij alle gevallen is er een calicivirus infectie. Ook kan een allergie meespelen en als we het niet weten noemen we het idiopathisch!

  • Tandplak en tandsteen
  • Afgebroken tanden en kiezen (eventuele wortelresten)
  • Tandhalslaesies / forl's
  • Verminderde weerstand door bijvoorbeeld een virusziekte kattenaids ( lees verder over FIV ...), leucose (lees verder over FeLV...).
  • Calicivirus: In een aantal onderzoeken komt naar voren dat 95-100 % van de gevallen met deze problemen een alicivirus infectie doormaakt of heeft doorgemaakt. We hebben vele katten laten onderzoeken op Calicivirus en in al die gevallen was de kat positief op het Calicivirus, er was dus op dat moment een infectie met het Calicivirus. geen van deze katten was positief oor het Herpesvirus. Lees onderaan deze pagina hier meer over !!!
  • Voedingsallergie
  • Atopie (allergie)
  • Idiopathisch (dat wil zeggen dat er geen oorzaak aan te wijzen is)

Diagnose

wordt gesteld door een inspectie van de mondholte. Omdat de behandeling afhankelijk is van de onderliggende oorzaak is een aanvullend onderzoek vaak noodzakelijk, zoals een bloedonderzoek om kattenaids en leucose uit te sluiten.

We testen de katten met fcgs met virustetsen op calicivirus, kattenaids en leucose

Erfelijk of niet ....

Af en toe zien we katten die familie van elkaar zijn waarbij bij meerdere katten FCGS aanwezig is, FCGS kan echter ook bij meerdere katten in 1 huishouden voorkomen en die hoeven niet familie van elkaar te zijn, We hebben katten gezien die niet naar het pension geweest zijn, maar ook katten die na een pension bezoek ook allemaal ziek zijn geworden. Het lijkt dus meer een probleem in een huis door infecties onderling dan dat het erfelijk is. Echter het is zeker niet uitgesloten dat er een erfelijke component aanwezig kan zijn, hoewel die katten ook weer vaker bij elkaar gehouden worden.

Behandeling ....

Afhankelijk van de ernst van de verschijnselen wordt een behandelplan opgesteld. De behandeling bestaat uit diverse stappen. Deze varieren van het schoonmaken van het gebit tot het trekken van alle tanden en kiezen. Helaas is dit het trekken van alle kiezen in het merendeel van de gevallen de aangewezen therapie.

Een professionele gebitsreiniging

Tandsteenbehandeling ....

Omdat de aandoening meestal gepaard gaat met flinke tandsteen vorming is een professionele gebitsreiniging vaak de eerste stap in de behandeling. Onder sedatie wordt het gebit schoongemaakt met een ultrasoon trilapparaat en daarna gepolijst. Losse en ernstig aangetaste elementen worden volledig verwijderd, eventueel worden röntgenfoto's gemaakt. Hierna wordt er antibioticum en nsaid's gegeven om de mondholte zoveel mogelijk tot rust te brengen. Tot slot moet de vorming van nieuw tandsteen zoveel mogelijk worden voorkomen.

En als er weinig tandsteen aanwezig is ....

Als de ontsteking niet gepaard gaat met veel tandsteen en na een antibioticumkuur en nsaid's weer terugkomt dan adviseren we om alle kiezen te trekken.

Corticosteroïden niet te snel geven...

Er worden nog wel eens ontstekingsremmende medicijnen zoals corticosteroiden gegeven(prednison / Dexamethason)..
DIT ZAL IN EERSTE INSTANTIE EEN STERKE VERBETERING GEVEN gedurende korte tijd, echter daarna werkt het averechts!

Het is beter om geen corticosteroiden te geven voordat de kiezen getrokken zijn. Deze medicijnen remmen de ontsteking sterk af, maar op langere termijn werken ze averechts. Ze zullen eerder in de hand werken dat het probleem blijft terugkomen en in sterke mate aanwezig zal blijven nadat alle kiezen getrokken zijn.

Alle kiezen trekken ....

Wanneer een ontsteking ondanks de ingestelde therapie telkens blijft terugkomen kunnen het beste alle kiezen en eventuele kiesresten getrokken worden. Meestal blijven de klachten na deze ingreep weg. Een eigenaar ziet vaak erg op tegen deze ingreep, maar de resultaten zijn gewoon goed. Natuurlijk kan een kat ook zonder kiezen gewoon eten, eerst blikvoer en later zelfs brokken!

Even een paar dagen dun vloeibara voedsel en daarna eten ze weer alles

Na het trekken van de kiezen ....

Krijgt de kat een aantal dagen vloeibaar of zacht voedsel. De ervaring is dat een kat dezelfde avond al weer eet! Na een paar dagen eet de kat al weer zijn gewone voer, of het nu blikvoer of brokjes zijn. Een kat kan brokjes eten zonder dat er kiezen aanwezig zijn.

Eigenaren vertellen vaak dat de kat enorm opgeknapt is en veel levendiger is nadat de kiezen getrokken zijn.

Pathologisch onderzoek ....

Als de kiezen getrokken zijn dan kunnen we er voor kiezen om een pathologisch onderzoek van het slijmvlies van de mond te laten uitvoeren. We zullen dit alleen insturen als we niet 100% zeker van zijn dat er FCGS of caudale gingivostomatitis aanwezig is. Er is dan een asymmetrische ontsteking in de mond of een afwijking in het aspect van het slijmvlies. Bij iedere langdurige ontsteking zal er een chronische lymfoplasmacellulaire  en exsudatieve gingivitis/stomatitis aanwezig zijn dit wordt caudale gingivostomatitis genoemd.

Een kat waarbij alle kiezen getrokken zijn met pathologie en virale testen utislagen

Het gewenste eindresultaat ....

Het gewenste resultaat is een bek zonder  kiezen maar met een gezond roze kleurig slijmvlies, zie hieronder. Dit eindresultaat is pas na een paar maanden te verwachten.

Een Maine Coon, een Britse Korthaar en een Europese Korthaar.

3 verschillende katten waarbij de FCGS genezen is nadat de kiezen zijn getrokken.

Niet alle katten knappen gelijk 100% op ....

Hieronder zie je twee katten die halverwege het gewenste eindresultaat zijn (zie de bovenste 2 foto's hieronder), deze katten knappen goed op en zullen 100% genezen zijn. Op de foto's daaronder zie we helaas 2 katten waarbij de kiezen wel volledig getrokken zijn maar waar het slijmvlies nog ontstoken is en niet zo'n beetje ook (zie de onderste 2 foto's), dit is zeker niet het gewenste eindresultaat.Katten die aan het genezen zijn en katten waarbij de fcgs aanwezig blijft

Om deze ontsteking af te remmen kan gekozen worden voor afremmende medicijnen zoals corticosteroiden (dit mag wel na de extractie maar niet ervoor!) echter dit kan op termijn ongewenste bijwerkingen hebben zoals het ontstaan van suikerziekte of ziekte van cushing. Een alternatief is het gebruik van Virbagen omega ® injecties in combinatie met NSAID's.

Interferon Virbagen Omega ® ....injecties met interferon virbagen omega

Katten kunnen baat hebben bij een immunostimulerend (oftewel weerstand verhogend middel). Virbagen Omega ® Interferon van Virbac geeft bij katten goede resultaten. Vooral bij katten die een Calicivirus infectie hebben. We injecteren Virbagen Omega langs de slijmvliesontsteking op de rand van het gezonde slijmvlies en het ontstoken slijmvlies. Deze injectie wordt om de twee weken opnieuw geïnjecteerd, de kat moet hiervoor wel een aantal keren extra onder sedatie.

Als de fcgs niet overgaat kunnen we injecties met virbagen omega geven

Alternatief Virbagen Omega oraal ....

Als alternatief kunnen we in plaats van injecties onder verdoving ook de Virbagen Omega ® in fysiologisch zout oplossen en dit dagelijks in de mond laten druppelen / inspuiten. Er wordt dan een dagelijkse dosering van 100.000 eenheden in de mond gegeven. Dit zal de calicivirus infectie tegen gaan. We geven deze behandeling in een sessie van 3 periodes van 3 weken.

Virbagen Omega oraal in de mond geven

We geven sinds medio 2011 eerst een injectie Virbagen Omega ® verdund met fysiologiche zoutoplossing in het slijmvlies tijdens de extractie van de kiezen en gaan daarna de Virbagen Omega ® orale oplossing dagelijks in de mond aanbrengen. De kat hoeft dus niet een paar keer extra onder verdoving.

Tijdens de extractie op het einde injecteren we virbagen omega in het slijmvlies

Een voorbeeld van een kat met deze behandeling ....

Resultaten na het trekken icm virbagen mega injecties en oraal toedienen

Op de foto's hierboven is te zien dat het slijmvlies om de hoektand nog rood is. Het is belangrijk dat deze hoektanden gepoetst worden en als de ontsteking blijft zullen ook deze hoektanden getrokken worden.

Zorg dat de gehele kies getrokken is ....

We gebruiken zelf een speciale tandartsen Loepbril van Examvision zodat we zeker zijn dat we alles getrokken hebben en controleren dit met digitale tandheelkundige rontgenfoto's. Een stukje van een kieswortelrest breekt heel gemakkelijk af zonder dat je het door hebt, en dit kleine stukje kan zorgen dat het probleem niet over gaat.

Een stukje kieswortel breekt gemakkelijk af, maar deze moet er wel uit!

Om zeker te zijn dat we alle kieswortels geheel getrokken hebben maken we controle rontgenfoto's.

digitale rontgencontrolefoto's na het trekken van de kiezen

We krijgen regelmatig een second opinion waarbij de ontsteking in de mond van de kat niet over is gegaan nadat alle kiezen getrokken zijn. Het advies is om röntgenfoto's onder sedatie te maken om te kijken of er resten van kiezen aanwezig zijn. Elk restje van een kies, hoe klein dan ook, is een trigger voor de ontsteking om te blijven bestaan. Hieronder 2 voorbeelden.

2 kieswortelresten die voor problemen blven zorgen

Een restant van ene kieswortel kan het probleem laten voortduren

Nog een mooi voorbeeld: er zijn 3 kieswortels in de rechteronderkaak niet getrokken.

Kieswortel resten kunnen de fcgs in stand houden

 

Voedselverandering kan helpen ....

Een oorzaak voor het ontstaan van deze mondontsteking kan een voedselallergie of een atopie zijn. We adviseren om katten waarbij de problemen aanwezig blijven op een speciaal voer te zetten: D/D * van Hill's Pet Nutrition. Hierin zit hertenvlees en groene erwten en een optimale verhouding van omega 3 en 6 vetzuren. Door dit voer wordt de ontsteking afgeremd.

Of we gebruiken na het trekken sachets van Megaderm ®, hierin zitten ook extra vetzuren in een optimale omega 3 en 6 verhouding om ontstekingen tegen te gaan.

Alle elementen trekken ....

Indien de problemen blijven terugkeren of als het slijmvlies om de tanden ontstoken is kan er gekozen worden voor een totale extractie van alle nog aanwezige elementen (de snijtanden en hoektanden).

Alle gebitselementen zijn getrokken

Als ook dit alles niet werkt ....

Bij sommige katten zal zelfs deze meest rigoreuze behandeling, het trekken van alle elementen, geen blijvende oplossing bieden. Deze katten krijgen de rest van hun leven nsaid's in een onderhouds dosering. Indien er momenten zijn dat deze pijnstiller/ontstekingsremmers niet meer voldoende werken: geen eetlust, pijnuitingen, kwijlen en slijm uit de mond dan geven we tijdelijk ipv nsaid's corticosteroiden eventueel in combinatie met een antibioticum. De klachten worden hierdoor even onderdrukt en de kwaliteit van leven voor de kat verhoogd. Als het weer goed gaat gaan we weer naar de nsaid.

 

 

 

Joomla SEF URLs by Artio